(Echo-zdania, zdania lustrzane) są to wyrazy, zdania, sentencje, wiersze czy inne utwory, które czytane w odwrotnej kolejności (wspak) są takie same. Nazwa "palindrom" pochodzi z greckiego "palin" - z powrotem (wracać po swoich śladach) i "dromos" - droga. Nazwa ta się przyjęła i np. po angielsku i po francusku pisze się "palindrome".
Palindromy mają wielowiekową tradycję. Pierwsze zdanie wypowiedziane przez człowieka (tak twierdzą Anglicy) było palindromem i brzmiało: "Madam, I`m Adam". U nas najbardziej znany jest palindrom: "kobyła ma mały bok". Bardzo ciekawe palindromy znajdują się w książkach Juliana Tuwima "Pegaz dęba", 1950, Stanisława Barańczaka "Pegaz zdębiał", 1995, oraz Józefa Godzica "Echozdania czyli palindromy", 1996. Książki te nie są dostępne na rynku, ale można je przeczytać np. w czytelni Biblioteki Narodowej. Ponadto istnieje wiele ładnych palindromów, często nieznanych autorów. Palindromy te można znależć w Internecie, np. w "Złotej kolekcji palindromów".
W roku 2005 ukazał się mój zbiór palindromów "Gór ech chce róg" (tytuł też jest palindromem). Zaczyna się on od najprostszych palindromów, potem są palindromy dłuższe i bardziej skomplikowane. Jest też 80 wierszy - palindromów (nowość!) oraz dwa bardo długie palindromy, mające odpowiednio ponad 3 tys. oraz ponad 10 tys. liter. Wszystkie tytuły też są palindromami, można więc całą książkę czytać od końca (tylko wtedy zaczęlibyśmy od tych najdłuższych i najtrudniejszych). W roku 2006 ukazała się książka pt "Zagwiżdż i w gaz", mająca ok. 280 haseł-rozdziałów z palindromami. Jest tu 1500 nowych palindromów, w tym 100 dłuższych -tzw. palindromaderów.
Julian Tuwim jest autorem pierwszej książki zawierającej polskie palindromy. Jest tam też opisanych wiele innych zabaw słowami. Tuwim pisał tą książkę przed wojną, ocalała ona cudem, zakopana w jakimś worku. Została wydana w 1950 roku. Książka zawiera sześć palindomów Tuwima i dwa palindromy wcześniejsze. Prezentujemy poniżej skan okładki tej rzadko dziś spotykanej w antykwariatach książki. Komu się uda - niech kupi!
Krótkie palindromy wybrane z książki Józefa Godzica:
